Genel Bilgiler

Uluslararası Anayasa Hukuku Derneği (International Association of Constitutional Law – IACL) tarafından 1983 yılından bu yana dört yılda bir düzenlenen Dünya Anayasa Hukuku Kongresi’nin (World Congress of Constitutional Law – WCCL) on ikinci toplantısı, 6–10 Temmuz 2026 tarihleri arasında Kolombiya’nın Bogotá kentinde bulunan Universidad Externado de Colombia ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Dünyanın en önemli anayasa hukuku buluşmaları arasında sayılan kongre, bu yıl da 2.500’ü aşkın akademisyen, yargı mensubu ve hukuk uygulayıcısını bir araya getirdi. Kongre programı, IACL araştırma grupları tarafından organize edilen ve bir kısmı birden fazla oturuma yayılan 186 farklı çalıştayın (workshop) yanı sıra genel ve özel oturumlar ile forum, açık oturum (conversatorio), akademik sohbet (coffee/lunch talk) gibi çok sayıda farklı akademik etkinlikten oluşan oldukça kapsamlı bir bilimsel izlenceye sahipti.

Kongre, 6 Temmuz tarihinde Kolombiya Anayasa Mahkemesi binasında gerçekleştirilen ve 1991 Kolombiya Anayasası’nın kabulünün otuz beşinci yılına atfedilen özel bir açılış etkinliğiyle başladı. Kolombiya Anayasa Mahkemesi Başkanı’nın da katıldığı bu davetli etkinlik, üniversite yerleşkesindeki salonlarda eş zamanlı olarak canlı yayımlandı ve katılımcılar tarafından takip edildi. Kongrenin Universidad Externado de Colombia’daki resmî açılışı ise açılış töreni ile birlikte gerçekleştirilen “Demokrasi: Gelişim, Gerileme, Onarım ve Yeniden Canlanma” (“Democracy: Growth, Backsliding, Repair and Revival”) başlıklı ilk genel oturumla (plenary session) yapıldı. Helle Krunke ve Tom Ginsburg’un başkanlığındaki bu oturumda Brezilya Federal Yüksek Mahkemesi Başkanı Luis Roberto Barroso, Charles Fombad, Farrah Ahmed ve Wojciech Sadurski konuşmacı olarak yer aldı.

Konferans boyunca gerçekleştirilen diğer üç genel oturumda, anayasal demokrasilerin güncel sorunları hukuk devleti ve insan hakları çerçevesinde ve kongrenin ana teması doğrultusunda ele alındı. Hukuk Devleti: Anayasacılığın Savunucuları ya da Reformcuları Olarak Mahkemeler (Rule of Law: Courts as Defenders or Reformers of Constitutionalism), Uygulamada İnsan Hakları: Erişim ve Hayata Geçirme (Human Rights in Practice: Access and Implementation) ve İnsan Merkezli Bir Dünyada İnsani Ödevler: Anayasacılık ve Özel Aktörler (Human Duties in a Human-Centred World: Constitutionalism and Private Actors) başlıklı bu genel oturumlarda, akademisyenlerin yanı sıra uluslararası yargı organları ile uluslararası kuruluşlardan gelen temsilciler söz konusu temel meseleleri hep birlikte ve farklı boyutlarıyla tartıştılar. Kongrenin son gününde gerçekleştirilen kapanış töreni, önceki Dünya Anayasa Hukuku Kongrelerinde olduğu gibi, ev sahibi ülkenin tarihini, kültürünü ve coğrafi çeşitliliğini tanıtan gösterilerle birlikte hem akademik hem de sosyal bir etkinlik olarak düzenlendi. Kapanış oturumunda bir sonraki kongrenin tarihlerine ve ev sahibine ilişkin bilgi verilmemekle birlikte, önümüzdeki bu dört yıllık dönem için Selin Esen’in Uluslararası Anayasa Hukuku Derneği Başkanlığı görevini üstleneceği katılımcılara duyuruldu.

Bu yıl “Sürdürülebilir Anayasacılık: Değişen Bir Dünya İçin Yanıtlar” (Sustainable Constitutionalism: Answers for a Changing World) temasıyla gerçekleştirilen kongre, yalnızca sürdürülebilirlik kavramının doğrudan referans verdiği çevresel ve iklimsel boyutlara değil, aynı zamanda anayasal demokrasilerin, hukuk devleti ve insan hakları ekseninde sürdürülebilirliği üzerine yürütülen ilkesel tartışmalara da geniş yer verdi. Program, anayasa hukukunun klasik konu başlıklarının sürdürülebilirlik perspektifiyle yeniden ele alındığı çalıştayların yanı sıra, dünyanın farklı bölgelerine odaklanan çok sayıda özel oturumu da içeriyordu. İspanya, Almanya ve İtalya’dan Kolombiya, Peru, Şili ve Venezuela’ya; Güney Afrika’dan Çin’e, Brezilya’dan Filistin’e kadar farklı anayasal gelenekler ve güncel anayasal gelişmeler üzerine hazırlanan ülke ve bölge oturumları, kongrenin karşılaştırmalı anayasa hukuku yaklaşımını güçlendiren önemli bileşenler arasında yer aldı.

Öte yandan, Uluslararası Anayasa Hukuku Derneği’nin resmî dilleri olan İngilizce ve Fransızcanın yanı sıra, ev sahibi ülke nedeniyle İspanyolcanın da kongrenin çalışma dilleri arasında yer alması, tartışmaların kapsamını ve çeşitliliğini önemli ölçüde zenginleştirdi. Oturumların bir kısmı doğrudan İngilizce, Fransızca veya İspanyolca yürütülürken, soru-cevap bölümlerinde ve tartışmalarda katılımcılar üç dili de kullanabildi. Bu durum, dünyanın farklı bölgelerinde ortaya çıkan benzer anayasal sorunların yanı sıra, farklı anayasal geleneklerin ve farklı coğrafyaların kendilerine özgü meseleler karşısında geliştirdikleri anayasal yaklaşımların doğrudan karşılaştırılmasına katkı sundu. Bu kapsamda konferans boyunca dönüştürücü anayasacılık (transformative constitutionalism), anayasa yapımı (constitution-building), kuvvetler ayrılığı (separation of powers), anayasal diyalog (constitutional dialogue), anayasa reformu (constitutional reform), müzakereci demokrasi (deliberative democracy) ve gerileme/dayanıklılık (backsliding/resilience) gibi anayasa hukukunun temel tartışma alanlarının yanı sıra; demokrasiye geçiş süreçleri (democratic transition), adil enerji dönüşümü (Just Energy Transition), anayasa hukukunda sosyo-hukuki eylem (socio-legal action in constitutional law), çevresel anayasacılık (environmental constitutionalism), hayvan hakları (animal rights), anayasacılık yoluyla barışın inşası (building peace through constitutionalism), demokrasinin güvencesi olarak yerel yönetimler (Local Governments as Guarantors of Democracy), temel haklar ve futbol (Fundamental Rights and Football), onarıcı geçiş dönemi adaleti ve anayasal pragmatizm (Restorative Transitional Justice and Constitutional Pragmatism), dijital anayasacılık (digital constitutionalism), nörohaklar (Powers and Neuro-rights) ile anayasal bir ilke olarak mali sürdürülebilirlik (the constitutional principle of fiscal sustainability) gibi güncel ve disiplinler arası birçok konu üç farklı dilde ele alındı.

Kongrenin ana teması olan sürdürülebilir anayasacılık anlayışı, yalnızca bilimsel programın içeriğinde değil, konferansın organizasyonunda da somut biçimde görünür kılındı. Doğayla iç içe bulunan Universidad Externado de Colombia yerleşkesi, kongre süresince yerel üreticilerin katıldığı bir yerel üretici pazarı (Mercado Campesino) ile çeşitli kamu kurumları, şirketler ve sivil toplum kuruluşlarının insan hakları, çevresel sürdürülebilirlik ve sosyal sorumluluk alanındaki çalışmalarını tanıttıkları stantlar ve sergilerin yer aldığı bir sürdürülebilirlik alanına dönüştürüldü. Katılımcılar, bir yandan Kolombiyalı yerel üreticilerin ürünlerini tanıma imkânı bulurken, diğer yandan farklı kurum ve kuruluşların çevresel politikaları ile insan hakları alanındaki faaliyetleri hakkında bilgi edinebildiler. Bunun yanında, öğrencilerin rehberliğinde her gün farklı saatlerde düzenlenen Gelişen Bölgeler: Topluluk Girişimciliği Rotası (Territories that Thrive: Community Entrepreneurship Route), Externado’nun Yaşayan Hafızası (Living Memories of Externado), Dönüştüren Enerji (Energy that Transforms), Suyun İzleri: San Francisco Nehri Boyunca Bir Yolculuk (The Footprints of Water: A Journey Along the San Francisco River) ve Externado: Bogotá’nın Yeşil Kalbi (The Externado: The Green Heart of Bogotá) başlıklı kampüs ve şehir turlarına katılarak üniversitenin tarihî, kültürel ve çevresel birikimini yakından tanıma fırsatı da sunuldu.

Üyelerimizin Katılımı

Kongrede üyelerimizden Doç. Dr. Elif Küzeci, “Powers and Neurorights in the Artificial Intelligence Era” başlıklı oturumda “Freedom of Thought and the Right to Privacy in the Times of Neurotechnologies” adlı sunumunu, Dr. Öğr. Üyesi Anıl Güven Yüksel ise “Local Authorities as Guarantors of Democracy, Human Rights and the Rule of Law” başlıklı oturum kapsamında “Political Corporate Social Responsibility and Human Rights at the Local Level: Deliberative Democracy and Immigrant Participation in Focus” adlı sunumunu gerçekleştirdi.